کودک آزاری چیست و به چه شکل‌هایی نمود پیدا می‌کند؟

کودک آزاری

کودک آزاری معنی ظاهری مشخصی دارد: هر رفتاری که کودک را آزار بدهد. اما ماجرا از این قرار است که این تعریف ساده ابعاد بسیار مختلفی دارد. یعنی کودک‌ آزاری بسیار وسیع است. آزار افراد زیر ۱۸ سال به شکل‌ها و شیوه‌های مختلف در تعریف کودک‌آزاری قرار می‌گیرد. آزاردادن کودکان در بیشتر نقاط دنیا جرمی بزرگ است و پیگیرد قانونی دارد. آثار آزردن کودک می‌تواند آثاری مخرب، جدی و طولانی‌مدت باشد.

انواع مختلف کودک آزاری را بشناسید

کودک آزاری

رفتار سواستفاده‌گر نسبت به کودکان رفتاری است که توأم با ظلم و خشونت باشد. رفتارهای نامناسب که در دسته کودک‌آزاری قرار می‌گیرند با تداوم و به‌طور معمول رخ می‌دهند. ۴ دسته کلی و اصلی برای کودک‌آزاری وجود دارد:

  • آزار جسمی؛
  • آزار جنسی؛
  • آزار عاطفی؛
  • آزار با نادیده‌گرفتن.

کودک آزاری جسمی

اِعمال قدرت بدنی نسبت به کودک به شکلی که خبری از تصادف و اتفاق نباشد در دسته آزار جسمی قرار می‌گیرد؛ آزاری که با ضربه واردکردن و آسیب‌دیدن به کودک همراه است و برای او حادثه‌ساز می‌شود و طی آن صدمه می‌بیند. سوزاندن، سیلی‌زدن، مُشت‌زدن و… همگی از مصادیق کودک آزاری از نوع جسمی هستند.

نشانه‌های کودک آزاری جسمی:

  • وجود زخم‌ها، کبودی، شکستگی یا آثار دیگری از ضربه روی بدن کودک؛
  • وجود آسیب‌های بدنی که توجیهی برای‌شان وجود ندارد و داستانی که کودک درباره‌شان تعریف می‌کند، غیرمنطقی است.

کودک آزاری جنسی

هرگونه ارتباط و تماس جنسی میان کودک و بزرگ‌سال آزار جنسی محسوب می‌شود. ابعاد آزار جنسی هم بسیار وسیع است و می‌تواند به شکل‌های مختلفی نمود پیدا کند. برقراری رابطه یا تماس جنسی با کودک، قراردادن او در معرض تماشای محتوای جنسی و… از مصادیق این عمل است.

نشانه‌های کودک آزاری جنسی:

  • وجود خون در لباس زیر کودک؛
  • بیان عباراتی که نشان می‌دهد که از نظر جنسی آزار دیده است؛
  • ابراز رفتاری جنسی از سوی کودک در برخورد با کودکان دیگر؛
  • دچارشدن کودک به بیماری‌های عفونی ناشی از تماس جنسی ؛
  • زمانی که کودک چیزی درباره مسائل جنسی می‌داند که در سن و سال او عجیب است.

کودک آزاری عاطفی

زمانی که به کودک محبت کافی انتقال پیدا نمی‌کند یا حمایت تایید از سوی مراقبت‌کنندگان خود را حس نمی‌‌کند، دچار آزار عاطفی می‌شود. رفتارها و صحبت‌هایی که کودک را ناراحت می‌کند مانند تحقیر، شرمنده‌کردن، انتقاد بی‌جا، تندی در کلام و… از مصادیق آزار عاطفی هستند.

نشانه‌های کودک آزاری عاطفی:

  • از دست‌رفتن عزت‌نفس و اعتماد به نفس کودک؛
  • از دست‌رفتن شوق و شور کودکانه؛
  • محبت‌طلبی کودک و مهرطلبی غیرعادی به خاطر تجربه‌نکردن توجه و عشق؛
  • تضعیف عملکرد کودک در یادگیری در مدرسه یا آموختن مهارت‌های مختلف دیگر.

آزار با نادیده‌گرفتن

رسیدگی‌نکردن کامل به کودک با در اختیار قرارندادن وسایل و امکاناتی که برای رشد و شکوفایی نیاز دارد هم در دسته کودک آزاری قرار می‌گیرد. مثلا بی‌توجهی به بهداشت و سلامت، تحصیل و امنیت و… از دسته آزارهایی است که با نادیده‌گرفتن پیش می‌آیند.

نشانه‌های آزار با نادیده‌گرفتن:

  • کاهش سرعت فرایند رشد کودک یا چاق‌شدن افراطی و غیرعادی او؛
  • دوربودن کودک از بهداشت و رسیدگی‌نشدن به وضعیت ظاهری او؛
  • حرص و میل زیاد کودک به خوردن غذا به دلیل اینکه اصولا کسی به تغذیه‌اش رسیدگی نمی‌کند؛
  • و… .

دلیل کودک آزاری چیست؟

کودک‌آزاری در هیچ شکل و حالتی توجیه ندارد و قابل‌دفاع نیست. دلایل متعددی می‌توانند موجبات کودک آزاری توسط مادر یا کودک آزاری توسط پدر و افراد دیگر را فراهم کنند:

  • میل به قدرت‌مندبودن و خود را قوی و برتر نشان دادن؛
  • تجربه آزرده‌شدن در کودکی و جبران آن در بزرگ‌سالی؛
  • مصرف مواد مخدر و الکل از سوی والدین در خانواده؛
  • وجود کودکی در خانه که دچار مشکلات روانی یا جسمانی است؛
  • اضطراب در خانه و وجود بحران‌هایی مانند بی‌پولی و ورشکستگی؛
  • وجود اختلالات روانی مختلف در بزرگ‌سالان مانند افسردگی و…؛
  • شرایط دشوار خانوادگی مانند طلاق‌گرفتن یا وجود خشونت از سوی زوج‌ها نسبت به هم؛
  • نداشتن درک این موضوع که کودکان هم انسان‌اند و حق زیستن در امنیت و صلح دارند؛
  • نداشتن سواد و آگاهی کافی نسبت به انجام‌ندادن بعضی از رفتارها و دوری‌کردن از ارتکاب به آنها.

همان‌طور که می‌بینید، دلایل متعددی می‌تواند موجبات کودک‌آزاری را فراهم کند. برخی از رفتارهایی که در دسته اعمال کودک‌آزارانه قرار می‌گیرند، ناخودآگاه‌ هستند و برخی به‌طور خودآگاه رخ می‌دهند. برای مثال، عقده‌های فروخورده متعدد می‌تواند موجب شود که پدر یا مادر میل به نشان‌دادن قدرت در خانه داشته باشند و با رفتارهای مستبدانه و غیراستاندارد عقده‌های خود را بر سر فرزندان تخلیه کنند.

کسانی که خودشان در کودکی دچار تجربه انواع مختلفی از کودک آزاری می‌شوند در بزرگ‌سالی عقده سال‌های گذشته را بر سر کودکان دیگر تخلیه می‌کنند. بی‌توجهی به نیازهای کودکان و تربیت غلطی که طی آن برای کوچک‌ترها ارزشی قائل نمی‌شوند هم از دلایلی است که منجر به کودک آزاری می‌شود.

نشانه‌های کودک‌آزاری در کودکان چطور نمود پیدا می‌کند؟

کودک آزاری

کودکی که آزار دیده، احتمالا یا دچار احساس شرم می‌شود یا خود را به خاطر اینکه با او بد رفتار شده، مقصر می‌داند. گیجی و ناتوانی در تفسیر تجربه‌ای که از سر گذرانده هم یکی دیگر از واکنش‌های محتمل از سوی اوست. از جمله نشانه‌های رفتاری کودکی که تجربه بد کودک آزاری داشته، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • انزوا و دوری‌کردن از جمع؛
  • تغییر رفتار مثل پرخاشگری، عصبانیت، بیش‌فعالی، تخاصم و دشمنی داشتن نسبت به محیط و آدم‌ها و ضعیف‌شدن عملکرد تحصیلی؛
  • افسردگی، اضطراب، از دست‌دادن ناگهانی اعتماد به نفس، پاگرفتن ترس‌های عجیب‌وغریب در او؛
  • میل به غیبت‌کردن از مدرسه و حاضرنشدن در کلاس درس و ارتباط برقرارکردن با افراد دیگر؛
  • بی‌میلی به مراجعه به خانه بعد از حضور در مدرسه هم می‌تواند نشانه‌ای از تحت آزاربودن کودک در منزل داشته باشد؛
  • تلاش برای فرارکردن هم از جمله کارهایی است که کودکی که دچار آزاربوده انجام می‌دهد؛
  • طغیان و پرخاشگری و تلاش برای آسیب‌زدن به خود هم از جمله کارهایی است که از چنین کودکی سر می‌زند.

البته هر نوعی از کودک آزاری نشانه‌ها و علائم خود را در کودک بروز می‌دهد. ضمن اینکه وجود نشانه‌هایی که در بالا ذکر شد هم لزوما به این معنا نیست که کودک تحت آزار قرار گرفته و دلایل مختلف دیگر هم می‌تواند موجبات بروز چنین واکنش‌هایی را فراهم کند. در هر حال، باید به نشانه‌هایی که گفته شد، دقت کنید و حواس‌تان باشد که تغییرات رفتاری کودک خود را زیر نظر بگیرید.

کودک آزاری توسط مادر یا پدر چگونه است؟

همان‌طور که پیش‌تر هم گفته شد، دلایل متعددی برای آزاردادن کودکان از سوی بزرگ‌سالان وجود دارد. حال این آزار می‌تواند به شکل‌های زیر نمود پیدا کند.

کودک آزاری توسط پدر یا مادر در قالب رفتارهایی مانند موارد زیر دیده می‌شود:

  • بی‌توجهی به کودک؛
  • درک‌نکردن فشارهای فیزیکی یا احساسی کودک؛
  • مقصردانستن کودک در مشکلات مختلف؛
  • استفاده از الفاظ زشت و تحقیرکننده برای مخاطب‌ قراردادن کودک؛
  • وابسته‌کردن کودک به خود و حسادت والدین زمانی که کودک به دیگر افراد خانواده هم توجه دارد؛
  • اعمال‌کردن قوانینی سفت‌وسخت در منزل و تحت‌ فشار قراردادن کودک به شکلی غیرمنطقی؛
  • تحت فشار قراردادن کودک برای یادگیری دروس و مهارت‌های مختلف با فشار و قوانین سرسختانه و غیرمنطقی؛
  • محدودکردن ارتباطات کودک با دیگران و اجازه‌ندادن به او برای ورود به دنیای اجتماعی هم‌سن و سالانش؛
  • و… .

راه‌های جلوگیری از آزار کودک چیست؟

راه‌کارهایی وجود دارد که اگر با آنها آشنا باشید در کاهش کودک آزاری نقش مهمی خواهید داشت. دقت کنید:

توجه و احترام به کودکان

برقراری ارتباط سالم و دوستانه با کودکان، احترام‌گذاشتن به آنها و رفتار به شکلی که احساس کنند برای‌شان ارزش قائل شده‌اید، نقش مهمی در جهت رشد درست کودکان دارد. در چنین شرایطی، اگر مشکلی برای کودک پیش بیاید، قطعا موضوع را با شما در میان خواهد گذاشت.

حرف‌نزدن با عصبانیت

زمانی که عصبانی هستید، باید نهایت کنترل را داشته باشید و اجازه ندهید که خشم‌تان در پاسخ‌گویی به سوالات کودک و ارتباط با او نمایان شود. او گناهی ندارد و بروز احساسات منفی‌تان به او می‌تواند موجبات مشکلات زیادی را برایش فراهم کند. اینکه شما دچار استرس یا افسردگی هستید، به کودک‌تان ارتباطی ندارد. پس فکری به حال خود کنید و مانع از آن شوید که کودک آسیب ببیند. حرف‌زدن و جواب‌دادن با خشم و عصبانیت به کودک از مصادیق کودک آزاری است.

نظارت و مراقبت از کودک

یادتان باشد که کودک نباید در خانه تنها بماند یا در جمع‌های شلوغ به حال خود رها شود. باید از او مراقبت کنید و ببینید که در مدرسه یا محیط‌های دیگری که حضور پیدا می‌کند هم با چه افرادی در ارتباط قرار می‌گیرد. مثلا مربی مهد یا معلمانش چه آدم‌هایی هستند و برخوردشان با کودک چگونه است. به کودک یاد بدهید که نباید با غریبه‌ها حرف بزند یا زمانی که تنهاست و شما حضور ندارید، از حلقه دوستانش جدا شود.

آموزش «نه گفتن»

به کودکان خود یاد بدهید که تعارف نداشته باشند و در صورت نیاز به دیگران نه بگویند. مثلا زمانی که احساس می‌کنند از آنها درخواستی عجیب شده، یا در موقعیتی ترسناک قرار دارند، تعارف را کنار بگذارند و با نه گفتن و دورکردن خود از آن موقعیت، از خطرات حفظ شوند. مطلع‌کردن شما و بزرگ‌ترهای معتمد از اینکه کسی آنها را آزار داده هم ضروری است. کودک باید آنچنان ارتباط قوی با والدین یا کسانی داشته باشد که از او مراقبت می‌کنند که هر مشکل و مساله‌ای برایش رخ داد، با آنها مطرح کند.

مراقبت از فضای آنلاین

حضور کودکان در فضای آنلاین هم بسیار حساس است و نیاز به مراقبت زیادی دارد. یکی از کارهایی که در این زمینه می‌توان انجام داد، قرارندادن رایانه در اتاق کودک است. محدودکردن دسترسی به وبسایت‌هایی که مناسب کودکان نیستند هم از موارد دیگری است که باید درباره اینترنت به خاطر بسپارید.

پدوفیلی چیست؟

پدوفیلی چیست؟ تا به حال درباره‌اش چیزی شنیده‌اید؟ پدوفیلی یا پدوفیلیا اختلالی روانی است که در آن، فرد بزرگسال تمایلات جنسی نسبت به کودکان و افراد زیر سن بلوغ دارد. در میان بیماران پدوفیلی هم مرد وجود دارد و هم زن. میل این بیماران هم به دختران کوچک است و هم پسران کوچک. پدوفیلیا اختلالی جنسی است و باید درمان شود. آگاهی از این بیماری و اختلال به شما کمک می‌کند که از کودکان خود بیشتر مراقبت کنید.

در آخر

کودک آزاری ابعاد بسیار وسیعی دارد. اگر از کودکان خود به‌دقت مراقبت نکنید، امکان دارد که در محیط خانه یا محیط خارج از خانه دچار آزار و اذیت‌هایی شوند که تا سال‌ها عواقب شوم آن در زندگی‌شان باقی می‌ماند و از بین نمی‌رود. خاطره تلخ کودک آزاری از ذهن به‌سختی پاک می‌شود.

برگرفته از: https://www.mayoclinic.org و https://au.reachout.com

نیلوفر شهدوست

نوشته‌های مرتبط

قوانین ارسال دیدگاه

  • شما میتوانید سوالات و دیدگاههای خود را با تکمیل قسمتهای زیر برای ما بفرستید تا بنام شما منتشر گردد.
  • آدرس ایمیل شما به هیچ عنوان منتشر نخواهد شد.
  • دیدگاهها و نظرات شما برای ارتقاء کار سایت مشاوره آنلاین HiExpert ارزشمند می باشد...
دیدگاه‌ها

*
*